Türkiye’de motosiklet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte “B sınıfı ehliyet ile hangi motorlar kullanılabilir?” sorusu sürücülerin en çok merak ettiği konular arasında yer alıyor. Özellikle şehir içi ulaşım için scooter veya düşük hacimli motosiklet satın almak isteyen B sınıfı ehliyet sahipleri, ayrıca motosiklet ehliyeti almalarının gerekip gerekmediğini araştırıyor.
2024 yılında yapılan düzenlemeyle birlikte belirli şartları sağlayan B sınıfı sürücü belgesi sahiplerinin 125 cc’ye kadar A1 sınıfı kapsamındaki motosikletleri kullanabilmesinin önü açıldı. Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: B sınıfı ehliyete sahip olmak tek başına her 125 cc motosikleti doğrudan kullanabileceğiniz anlamına gelmiyor.
B Sınıfı Ehliyet ile Motor Kullanılabilir mi?
Evet. B sınıfı sürücü belgesi ile belirli motosiklet ve motorlu bisiklet türleri kullanılabilir. B sınıfı sürücü belgesinin kapsadığı araçlar arasında M sınıfı araçlar da bulunduğundan, uygun teknik özelliklere sahip motorlu bisikletler (moped) B sınıfı ehliyetle kullanılabilir.
Bunun yanında 10 Şubat 2024 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle belirli şartları yerine getiren B sınıfı sürücü belgesi sahipleri, A1 sınıfı kapsamında bulunan 125 cc’ye kadar motosikletleri de kullanabilmekte. Ancak 125 cc motosikletler için ilave eğitim ve sınav şartları bulunmakta.
B Sınıfı Ehliyet ile 50 cc Motor Kullanılabilir mi?
B sınıfı ehliyet sahiplerinin en çok tercih ettiği seçeneklerden biri 50 cc sınıfındaki scooter ve moped modelleri. Burada yalnızca motor hacmine bakmak doğru değildir. Aracın ruhsatta hangi sınıfta yer aldığı ve teknik özellikleri önem taşır. M sınıfına giren motorlu bisikletler B sınıfı sürücü belgesi kapsamında kullanılabilir.
Bu nedenle 50 cc bir motosiklet veya scooter satın almadan önce aracın ruhsattaki sınıfının kontrol edilmesi önemli. Şehir içerisinde kısa mesafeli ulaşım, işe veya okula gidip gelme gibi amaçlarla kullanılan düşük hacimli scooter modelleri bu nedenle B ehliyet sahipleri tarafından sıklıkla tercih edilmekte.
B Sınıfı Ehliyet ile 125 cc Motor Kullanılabilir mi?
Evet, ancak belirli şartların karşılanması gerekir. 10 Şubat 2024 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle B sınıfı ehliyet sahiplerinin A1 sınıfı kapsamında bulunan 125 cc’ye kadar motosikletleri kullanabilmesine imkân sağlandı. Ancak kamuoyunda zaman zaman oluşan “B ehliyeti olan herkes doğrudan 125 cc motor kullanabilir” algısı doğru değildir. 125 cc’ye kadar motosiklet kullanmak isteyen B sınıfı ehliyet sahibinin gerekli şartları yerine getirmesi gerekir.
B Ehliyet ile 125 cc Motor Kullanmanın Şartları Nelerdir?
B sınıfı sürücü belgesiyle A1 kapsamındaki motosikletleri kullanabilmek için temel olarak şu şartların karşılanması gerekir:
- En az 2 yıllık geçerli B sınıfı sürücü belgesine sahip olmak,
- Yönetmelikte belirtilen sağlık şartlarını taşımak,
- Geriye doğru 5 yıl içerisinde sürücü belgesinin geçici veya daimi olarak geri alınmamış olması,
- Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen direksiyon eğitimi derslerini tamamlamak,
- Yapılacak uygulama sınavında başarılı olmak,
- Düzenlenen A1 sınıfı sertifika bilgisinin sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenmesini sağlamak gerekir.
Bu şartları sağlayan kişiler, sürücü belgelerini değiştirmeden ve ayrıca sürücü belgesi harcı ödemeden sistemdeki gerekli kayıt üzerinden bu haktan yararlanabilir.
B Ehliyet ile Kullanılabilecek 125 cc Motorların Özellikleri
Burada yalnızca “125 cc veya daha düşük” olması yeterli değildir. Kullanılacak motosikletin A1 sınıfının teknik şartlarını karşılaması gerekir.
A1 sınıfında iki tekerlekli motosikletler için temel sınırlar şöyledir:
- Silindir hacmi 125 cc’yi geçmemeli,
- Motor gücü 11 kW’ı geçmemeli,
- Güç/ağırlık oranı 0,1 kW/kg değerini geçmemeli.
Dolayısıyla motor satın alırken sadece ürün adında “125” yazmasına bakmak yerine aracın ruhsat ve teknik özelliklerinin A1 sınıfına uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir.
B Sınıfı Ehliyet ile Kullanılabilen Motor Türleri
B ehliyet sahipleri açısından kullanılabilecek motosikletleri genel olarak iki gruba ayırabiliriz.
M Sınıfına Giren Mopedler
B sınıfı sürücü belgesinin sağladığı yetkiler kapsamında M sınıfı araçlar kullanılabilir. Özellikle şehir içerisinde kullanılan düşük hacimli moped ve scooter modellerinin bir bölümü bu kategoriye girmekte. Aracın M sınıfına girip girmediğini belirlerken ruhsat ve teknik özellikler esas alınmalı.
125 cc’ye Kadar A1 Sınıfı Motosikletler
Gerekli eğitim ve sınav sürecini başarıyla tamamlayan B sınıfı ehliyet sahipleri, A1 sınıfının teknik sınırları içerisinde kalan motosikletleri kullanabilir.
Bu kategori içerisinde farklı motosiklet türleri bulunabilir:
- Scooter
- Commuter
- Naked motosiklet
- Cub motosiklet
- 125 cc touring modelleri
- Uygun teknik özelliklere sahip cruiser modelleri
- A1 sınıfına uygun diğer motosikletler
Dolayısıyla düzenleme yalnızca scooter modellerini kapsamamakta. Önemli olan motosikletin A1 sınıfının teknik şartlarına uygun olması.
B Ehliyet ile 125 cc Scooter Kullanılabilir mi?
Evet. Eğer scooter A1 sınıfının teknik özelliklerini karşılıyorsa ve sürücü gerekli eğitim ve uygulama sınavını başarıyla tamamlamışsa B sınıfı ehliyet ile 125 cc scooter kullanılabilir. Özellikle otomatik şanzımanlı 125 cc scooter modelleri; kullanım kolaylığı, düşük yakıt tüketimi, şehir içerisinde pratik park imkânı ve kompakt yapıları nedeniyle günlük ulaşımda sık tercih edilmekte.
B Ehliyet ile 125 cc Vitesli Motor Kullanılabilir mi?
Yönetmelikteki esas ayrım motosikletin scooter veya vitesli olmasından ziyade A1 sınıfının teknik sınırlarına uygun olup olmadığı. Bu nedenle gerekli şartları sağlayan sürücüler, A1 kapsamına giren uygun vitesli motosikletleri de kullanabilir. Motosiklet satın almadan önce aracın ruhsat sınıfı, silindir hacmi, motor gücü ve güç/ağırlık oranının kontrol edilmesi tavsiye edilir.
B Ehliyet ile 150 cc Motor Kullanılabilir mi?
Hayır. B sınıfı ehliyet sahiplerine getirilen düzenleme A1 sınıfı kapsamındaki motosikletler içindir ve A1 sınıfındaki iki tekerlekli motosikletlerde silindir hacmi sınırı 125 cc’dir.
Bu nedenle gerekli 125 cc kullanım yetkisini kazanmış olsanız dahi 150 cc, 200 cc, 250 cc veya daha yüksek motor hacmine sahip motosikletleri yalnızca B sınıfı ehliyetle kullanamazsınız. Bu motosikletler için aracın özelliklerine uygun A2 veya A sınıfı motosiklet ehliyeti gerekebilir.
B Ehliyet ile 125 cc Kurye Motoru Kullanılabilir mi?
Burada önemli bir istisna bulunmakta. B sınıfı ehliyet sahiplerine getirilen A1 motosiklet kullanım imkânında her türlü ticari faaliyette kullanılan motosikletler kapsam dışında tutulmuş.
Dolayısıyla kişisel kullanım ile motosikletin ticari faaliyet kapsamında kullanılması birbirinden ayrılmalı. Özellikle motosikletli kurye, paket servis veya benzeri ticari faaliyetlerde çalışanların yalnızca bu düzenlemeye dayanarak hareket etmemeleri ve faaliyetlerine uygun sürücü belgesi şartlarını kontrol etmeleri gerekir.
B Ehliyeti Olan Herkes 125 cc Motor Kullanabilir mi?
Hayır. Konuyla ilgili en sık yapılan hata budur. B sınıfı ehliyet sahibi olmak tek başına 125 cc motosiklet kullanma yetkisi sağlamaz. En az iki yıllık B sınıfı ehliyete sahip olmak başta olmak üzere gerekli koşulların sağlanması, direksiyon eğitiminin tamamlanması ve uygulama sınavından başarılı olunması gerekir. Gerekli işlemler tamamlanmadan 125 cc motosiklet kullanmak sürücünün cezai yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabilir.
50 cc mi, 125 cc mi Tercih Edilmeli?
Bu tercih büyük ölçüde kullanım amacına göre değişir. Kısa mesafeli şehir içi ulaşımda düşük hacimli mopedler ekonomik ve pratik bir seçenek olabilir. Daha uzun mesafelerde veya günlük kullanımda ise A1 sınıfındaki 125 cc motosikletler daha yüksek performans sunabilir.
Yeni başlayan sürücüler açısından motor hacminin yanı sıra motosikletin ağırlığı, sele yüksekliği, fren sistemi, sürüş pozisyonu ve sürücünün motosikleti rahat şekilde kontrol edip edemediği de değerlendirilmeli.
B Sınıfı Ehliyet ile Elektrikli Motor Kullanılır mı?
Elektrikli motosikletlerde klasik içten yanmalı motorlarda olduğu gibi “cc” üzerinden değerlendirme yapmak doğru değil. Elektrikli araçlarda motor gücü, azami hız ve aracın hangi sınıfta tescil edildiği önem taşır. Bu nedenle elektrikli scooter veya elektrikli motosiklet satın alırken “50 cc eşdeğeri” veya “125 cc eşdeğeri” gibi pazarlama ifadeleri yerine aracın resmi teknik belgelerine ve ruhsattaki araç sınıfına bakılmalı.
B Sınıfı Ehliyet ile Hangi Motorlar Kullanılabilir?
Özetlemek gerekirse B sınıfı ehliyet ile kullanılabilen motorlar iki temel grupta değerlendirilebilir. B sınıfının doğrudan kapsadığı M sınıfı motorlu bisikletler kullanılabilir. Bunun yanında gerekli şartları yerine getirip eğitim ve uygulama sınavını başarıyla tamamlayan sürücüler, ticari kullanım hariç olmak üzere 125 cc’ye, 11 kW güce ve 0,1 kW/kg güç/ağırlık oranına kadar olan A1 sınıfı motosikletleri kullanabilir.
Motosiklet satın alırken yalnızca motor hacmine bakmak yerine aracın ruhsattaki sınıfını ve teknik özelliklerini kontrol etmek oldukça önemlidir. Özellikle 125 cc motosikletlerde B sınıfı ehliyetin tek başına yeterli olmadığı unutulmamalı.
